عباس اقبال آشتيانى

506

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

علىّ بن عيسى اربلى مؤلف كتابى است به عربى در شرح حال ائمهء اثنىعشريه بنام كشف الغمّه كه او را در ميان طايفهء شيعه و مردم ايران مشهور كرده است . صفى الدين ارموى ( وفاتش در 693 ) - صفى الدين عبد المؤمن فاخر از مردم شهر اورميه يكى از شعرا و خوشنويسان و ادبا و سازندگان و علماى موسيقى است كه در خردسالى ببغداد رفته و در مدرسهء مستنصريه به تحصيل پرداخته و در آداب و تاريخ و حسن خط و ضرب عود بتدريج ماهر و مشهور آفاق شده و در دستگاه مستعصم خليفه كه فريفتهء صنايع مستظرفه و عاشق‌ساز و آواز و حسن خط بود عزت تمام يافته و كاتب كتابخانه و مغنى و نديم او گرديده است . بعد از فتح بغداد بدست هولاگو و حكومت يافتن عطا ملك جوينى صفى الدين در خدمت خاندان جوينى داخل شد و پيش علاء الدّين عطا ملك و برادرش صاحب‌ديوان قربت تمام يافت و از طرف خاندان جوينى كاتب انشاء ديوان بغداد شد ، اما همين‌كه عطا ملك و برادرش برافتادند كار صفى الدّين رو بتراجع نهاد و به فقر و مسكنت افتاد چنان كه براى اداى دينى به مبلغ سيصد دينار محبوس شد و در همان حبس بتاريخ 18 صفر سال 693 درحالىكه قريب هشتاد سال داشت فوت كرد . صفى - الدين صاحب تأليفى است در فن موسيقى بنام رسالهء شرفيّه كه آن را باسم خواجه شرف - الدين هارون پسر خواجه شمس الدين محمد صاحب‌ديوان ساخته است . بابا افضل كاشانى ( وفاتش در 707 ) - افضل الدين محمد بن حسن كاشانى از عرفا و حكما و شعراى مشهور است كه بيشتر عمر را در كاشان مقيم بوده و به سال 707 در همان سرزمين فوت كرده و در قريهء مرق از توابع شهر مذكور مدفون شده است . خواجه نصير الدّين طوسى بابا افضل را بسيار محترم مىداشته و بشعر فضل او را ستوده و در بعضى تأليفات خود نيز از او باحترام نام برده و بعضى اقوال او را نقل كرده و بابا بقولى خواهرزادهء خواجه بوده است و خواجه باحترام وجود او لشكر هولاگو را از ويران نمودن كاشان بازداشته . بابا افضل هم بشعر فارسى رباعيات شيرين حكيمانه دارد هم بنثر تأليفات بسيار و اهمّ تأليفات او عبارت است از جاودان‌نامه و ره انجام‌نامه و انشاءنامه و مدارج الكمال و غيره . علامه قطب الدين شيرازى ( 634 - 710 ) - علامه قطب الدين محمود بن مسعود بن مصلح كازرونى شيرازى به سال 634 تولد يافته ، پدرش طبيب بوده و قطب الدّين پيش او و عم